Hooge Zwaluwe - “Bemoei me alleen met de noten en niet met de tekst van de preek. Speel alleen de door de dominee of voorganger doorgegeven muziek. Ook tijdens de laatste dienst komende zondag,” lacht de vitale Gerrit Vos, de voormalige bloemist van Hooge Zwaluwe. Zondag bespeelt hij voor de laatste keer het Knipscheer-orgel uit 1865, gebouwd door Hermanus Knipscheer, in het protestantse kerkgebouw (Hervormde Kerk), nu een PKN-gemeente. Het orgel is op zich al een monument en bevindt zich dan ook in een stokoud Rijksmonument. In dat aan de buitenkant kolossaal ogende kerkgebouw, dat met steun van prins Frederik Hendrik in 1641 werd opgeleverd, neemt Gerrit Vos waardig afscheid. Ondanks dat het een van de eerste protestantse kerken was waarin de preekstoel centraal stond, staat zondag Gerrit Vos terecht centraal. Een muziekmonument neemt afscheid.
Door Michiel Peeters
Volgens de platina jubilerende organist klinkt geen ander instrument zo rijk als een kerkorgel. “Leerde orgelspelen van Piet Voorsluis, onderwijzer op de Hervormde School van het dorp. Mijn ouders waren bevriend met hem en als we op visite gingen, keek ik altijd naar het harmonium dat bij hem in de kamer stond. Totdat hij op een dag zei, ‘ik zal je muziek leren’. Voor en na de kerkdiensten leerde hij me de muzikale kneepjes van het orgel spelen.”
De jonge Gerrit Vos werd rond deze tijd in het watersnoodjaar 1953 ’s morgens voor het blok gezet door Voorsluis. “Hij zei dat hij ziek was en ik moest invallen. Met knikkende knieën ging ik die dag naar de kerk en liep de trap op naar boven. Dat was mijn vuurdoop,” twinkelen zijn ogen.
Hoe vaak hij achter het Knipscheer-orgel zat, weet hij niet, maar Vos imponeert met getallen. Gerrit telt 85 jaren en bespeelt 70 jaar op het orgel. Waarschijnlijk zijn de voetafdrukken in de trap naar het orgel en de pedalen gesleten. Kan ook niet anders na zoveel jaren op zijn vaste plek achter het orgel.
Zaterdagmiddag ging Gerrit bijna altijd naar de kerk om de muzieknummers van zondag even in te spelen of het stof uit de pijpen te blazen. “Je voelt je dan niet zo onzeker voordat de kerkgangers gaan zingen. Dat ik zo lang ben doorgegaan is gewoon een kwestie van doorgaan en liefde voor het orgel en de kerk. Mijn opa, ook een Gerrit Vos, was meer dan zestig jaren collectant en een dochter zit hier in de gemeente in de kerkenraad.”
Rouw en trouw
Voor de meeste kerkgangers in Hooge Zwaluwe speelde Gerrit Vos altijd orgel, bij elke kerkdienst, maar ook alle rouw- en trouwdiensten. Niet alleen op Hooge Zwaluwe, maar ook in Made en Drimmelen dorp. Dat kwam volgens de jubilaris doordat hij altijd thuis was. Zijn vader stierf jong (48) en had een boomkwekerij. Gerrit was gemeenteambtenaar en nam na de dood van zijn vader de kwekerij over en plantte ook fruitbomen en rozenstruiken aan. Later kwamen de bloemen erbij en werd hij de ‘bloemist van Hooge Zwaluwe voor blije en treurige dagen’.
Vos: “Weet echt niet meer wat het eerste nummer was dat ik op het orgel speelde. Wel dat ik het nooit vervelend heb gevonden. Kwam ook nooit te laat en was trouw en dienstbaar aan de dominee.” Daarvoor ontving de organist na 45 jaar spelen een koninklijke onderscheiding. Maar dat is intussen al 25 jaar geleden.
Afscheid en Monumentenwacht
Hooge Zwaluwe neemt zondag 29 oktober in de dienst van 10.00 uur in de monumentale kerk afscheid van Gerrit Vos. Hopelijk is het de dag van tevoren droog in het rijksmonument, want bij het maken van de foto kwam de zegen van boven. Werk aan de winkel voor de monumentenwacht stelde Gerrit Vos als betrokken kerkganger en organist vast!