Komend weekend staat in het teken van de 80-jarige bevrijding. Er vinden meerdere activiteiten plaats om onze vrijheid te herdenken en om de soldaten van de 1e Poolse Pantserdivisie te eren. Vrijdag gaat de film De Liniecrossers in première en zondag vindt de memorial tocht plaats. Een indrukwekkende stoet van 23 historische legervoertuigen rijdt door de zes kernen van de gemeente Drimmelen. Bij de oorlogs- en bevrijdingsmonumenten worden kransen neergelegd en toespraken gehouden in het Nederlands en in het Pools. De organisatie van deze evenementen is in handen van Stichting Verzetsgroep de Liniecrossers.

Door Marie-José Mol

“Het is inmiddels een traditie geworden dat begin november de adoptieoverdracht van het liniecrossersmonument plaatsvindt. Om stil te staan bij het feit dat wij 80 jaar in vrijheid kunnen leven, wilden we echter iets extra’s organiseren. In februari 2024 bespraken we met Stichting Linie Crossers Sliedrecht en Stichting Omzien en Gedenken uit Werkendam hun ideeën. Enerzijds om inspiratie op te doen, anderzijds om te voorkomen dat er dubbele activiteiten zouden worden georganiseerd. Vervolgens bezochten we het Maczek Memorial Breda waar we hartelijk werden ontvangen door Wadec Salewicz, zoon van een Poolse veteraan. We raakten geïnspireerd door zijn verhaal en in samenspraak kwamen tot een drietal activiteiten die we naast de adoptieoverdracht wilden organiseren: het scholenbezoek van alle basisscholen uit de gemeente aan het Maczek Memorial Breda, de ontwikkeling van de film De Liniecrossers en de memorial tocht door de gemeente. Om deze evenementen te kunnen realiseren, zochten we de samenwerking met de gemeente Drimmelen, de heemkundekringen, de 4 en 5 mei-comités en met VVV Drimmelen. We zijn dan ook ontzettend trots dat het is gelukt om deze activiteiten te realiseren en we hopen op veel kijkers voor de film en voor veel toeschouwers bij de memorial tocht.” Aan het woord zijn: Cock Hoevenaar, Gert-Jan Fens en Franka Hoevenaar, drie bestuursleden van Stichting Verzetsgroep De Liniecrossers uit Lage Zwaluwe. De eerste twee zijn overigens kleinzoons van wijlen liniecrosser Koos Hoevenaar. Ook namens de gemeente worden lovende woorden gesproken over hetgeen deze drie bestuursleden hebben neergezet.

Bezoek basisscholen Maczek Memorial Breda

Hoe mooi zou het zijn als de leerlingen van de hoogte groepen van alle basisscholen in onze gemeente het Maczek Memorial Breda kunnen bezoeken zodat ze op interactieve wijze kunnen kennismaken met het verhaal van de bevrijding van Breda en van onze gemeente door de 1e Poolse Pantserdivisie? Dat was de gedachte van de drie bestuursleden naar aanleiding van hun bezoek. Inmiddels hebben alle basisscholen hiervoor een uitnodiging ontvangen. Diverse groepen hebben al een bezoek gebracht aan het Maczek Memorial Breda.

Film De Liniecrossers

De film De Liniecrossers is een documentaire. Dat is een verschil met de film Biesbosch Onder Vuur, een oorlogsfilm. In de film De Liniecrossers is de bevrijdingsroute die laat zien hoe de 1e Poolse Pantserdivisie Hooge en Lage Zwaluwe bevrijdde, als uitgangspunt genomen. Die bevrijdingsroute loopt van café Goverde in Helkant naar poldermolen de Schuddebeurs en vertelt via QR-codes wat er destijds op twaalf plaatsen langs die route gebeurde. In de film komen die verhalen tot leven. Op een fiets komt een vrouw aangereden. Zij vraagt zich hardop in af wat er gebeurd is bij een locatie van een QR-code. Het beeld schakelt over van kleur naar zwart/wit en de kijkers zien wat zich op die plaats 80 jaar geleden heeft afgespeeld. Zo zijn tijdens de hele film heden en verleden met elkaar verweven.

Wadec Salewicz is lid van Grupa Rekonstrukcji Historycznej (GHR)Breda 1944. Een re-enactmentgroep die tot in detail op de hoogte is van de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog en de daaropvolgende bevrijding. De leden van de GRH Breda 1944 spelen samen met enkele figuranten in de film.

“We hebben vooral gekeken naar nieuwe informatie die nog niet bij iedereen bekend is. Daarnaast wilden we met deze film verbinding uitdragen. Verbinding tussen heden en verleden, maar ook verbinding tussen de Poolse bevrijders en de liniecrossers want waar de geschiedenis van de bevrijding ophoudt, start de geschiedenis van de liniecrossers,” aldus de drie bestuursleden. Ze vervolgden: “Voor de exacte locaties gebruikten we foto’s die we hadden gekregen van Erfgoedvereniging Heerlijkheid Hooge- en Lage Zwaluwe. Bij het naspelen van die foto’s is op elk detail gelet: kleding, gezichtsuitdrukking, houding, hulpmiddelen, eten, brancard, inrichting noodhospitaal, etc. De acteurs van GRH Breda 1944 dragen de kleren van de 1e Poolse Pantserdivisie. Overigens gaan alle credits voor opname, montage en bewerking naar cameraman Peter Maas. Met zijn creatieve geest en inventiviteit heeft hij een geweldig eindresultaat neergezet.” Het script is geschreven door Cock Hoevenaar en Gert-Jan Fens. Thomas Rynkun, ook lid van het GRH Breda 1944, heeft de teksten vertaald in het Pools. In totaal is zo’n drie-en-een-halve maand gefilmd. Vooral in de avonden. “We wilden ervoor zorgen dat de geschiedenis van de bevrijding en die van de liniecrossers op beeld zou worden vastgelegd en nooit verloren zal gaan. Met deze film is dat doel gerealiseerd. We zijn trots op wat we hebben neergezet en we hopen dan ook dat in de toekomst de film zal worden vertoond op basisscholen, in verzorgingstehuizen en andere locaties.”

De film gaat op vrijdag 1 november om 19.00 uur in première bij Omroep Drimmelen.

Memorial tocht

Op zondag 3 november 2024 start om 12.00 uur bij het Poolse monument bij de Ter Aalsterburg de memorial tocht oftewel bevrijdingsroute. Een indrukwekkende stoet van 23 historische legervoertuigen rijdt door de zes kernen van de gemeente Drimmelen. Bij alle bevrijdings- en oorlogsmonumenten wordt gestopt. Daar worden kransen gelegd en wordt een dankwoord in het Nederlands en in het Pools gesproken. Na de start rijdt de stoet naar Terheijden waar als eerste wordt gestopt bij de Maria Kapel aan de Poolse Dreef. Vervolgens stopt de stoet bij het bevrijdingsmonument in het dorp. Daarna wordt koers gezet naar Wagenberg en Hooge Zwaluwe. In Lage Zwaluwe zal door een of twee legervoertuig(en) worden afgezwaaid naar het monument van de liniecrosser aan de Ameroever, omdat het niet mogelijk is om met alle legervoertuigen naar het monument te rijden. Vervolgens wordt bij de Ganshoek, halverwege de route, een korte pauze ingelast. Daarna rijden de legervoertuigen naar Drimmelen en rond 15.40 uur arriveren ze bij het Pools monument bij de Adelstraat in Made. Tijdens de gehele memorial tocht waarvoor Jan Caron de legervoertuigen levert, rijden Poolse militairen mee. Ook burgemeester Boy Scholtze en Maciej Bratborski burgemeester van Kozmin (de gemeente waarmee Made jarenlang een stedenband onderhield) rijden mee tijdens de bevrijdingsroute. Bij het Pools monument in Made zal Harmonie Terheijden het Nederlandse en Poolse volkslied ten gehore brengen.

Als eerbetoon aan de Poolse bevrijders wordt iedereen opgeroepen om de vlag uit te hangen. Ook hoopt de organisatie op veel toeschouwers langs de route.

Adoptieoverdracht van het liniecrossersmonument

Bij de adoptie-overdracht op 8 november om 10.00 uur is eveneens stilgestaan bij de 80-jarige bevrijding. Behalve burgemeester Boy Scholtze die bij de herdenkingsceremonie aanwezig is, komt er een bijzondere gast. Ray Klaassens, voormalig Tweede Luitenant bij de landmacht en bekend van het tv-programma Kamp Van Koningsbrugge zal een toespraak houden en een krans leggen. Iedereen is van harte welkom om bij deze herdenkingsceremonie aanwezig te zijn.

“We kijken terug op een fijne samenwerking met iedereen die een bijdrage heeft geleverd aan de totstandkoming van deze evenementen. Het was heel druk en hectisch de afgelopen tijd, maar we zijn ontzettend blij met het resultaat en we hadden het niet willen missen,” aldus de drie bestuursleden van Stichting Verzetsgroep de Liniecrossers.

Kijkt u ook naar de film op 1 november om 19.00 uur?

Hangt u ook de vlag uit op 3 november en komt u de indrukwekkende stoet van historische legervoertuigen tijdens de memorial route aanschouwen?