Al 474 jaar is het Kloveniersgilde Sint Antonius Abt niet weg te denken uit Terheijden. Waar het gilde in 1551 werd opgericht om de bevolking te beschermen, heeft het zich door de eeuwen heen ontwikkeld tot een vereniging waarin traditie, verbondenheid en sportief schieten centraal staan. Een van de mooiste tradities is het jaarlijkse Koningsschieten, dat sinds 1660 altijd plaatsvindt op de kermisdinsdag in september.

Door Kitty Lokate

Een dag vol spanning en traditie

Op dinsdag 16 september verzamelden de gildebroeders en -zusters zich opnieuw voor dit hoogtepunt van het jaar. Het weer werkte niet helemaal mee – af en toe vielen er druppels en hing de dreiging van regen in de lucht – maar dat kon de feestvreugde niet drukken.

De dag begon met de traditionele optocht naar het huis van de scheidende koning en koningin, Job van Bekhoven en Tonnie Thijssen. Samen met de gildeleden trokken zij naar café De Gouden Leeuw, waar het koningspaar de aanwezigen trakteerde op een drankje en worstenbrood. Hier werd ook de volgorde van het schieten bepaald met behulp van speelkaarten. Harten aas schiet als eerste, zo loopt het spel af tot de harten twee – een mooie mix van spel en loting die al eeuwenlang wordt gehanteerd.

Daarna trok het gezelschap naar de gildekamer aan de Hooge Vaartkant in Terheijden, waar de Eredekens burgemeester Boy Scholtze en de notaris, en de pastoor als Gildeheer, de eerste schoten losten. Ook was er een bijzonder moment voor Job van Bekhoven, die eerder dit jaar het schild ‘koning der koningen’ had gewonnen tijdens de gildedag in Oudenbosch.

De strijd om de vogel

Toen begon de eigenlijke strijd: het schieten op de houten koningsvogel, hoog in de schutsboom geplaatst. Bij de heren was het na 202 schoten zover: Cor Rombouts wist het beslissende stukje hout naar beneden te halen en mag zich een jaar lang koning van het gilde noemen.

Bij de dames was de spanning nog groter. Het hout was al weggeschoten, maar de vleugels van de vogel hielden stand. Uiteindelijk, na maar liefst 310 schoten, was het Joyce Valk die de beslissende treffer maakte en daarmee de titel van koningin in de wacht sleepte.

Onder luid applaus kregen Cor en Joyce hun koninklijke versierselen omgehangen. Vendelier Robert van Oosterhout verzorgde de vendelgroet, ondanks de harde wind die dag. Daarna vloeide de erewijn rijkelijk en kon het feest beginnen. Zoals het gilde zelf zegt: na 474 jaar weten ze nog altijd hoe ze een goede viering moeten houden.

Een rijke geschiedenis

Het woord ‘klovenier’ verwijst naar de gewapende burgers die vroeger geweren droegen. Vandaag de dag wordt er nog steeds geschoten, maar dan sportief en met klein kaliber geweren (.22). Dat gebeurt op de zogenoemde schutsbomen: ijzeren palen van ongeveer 18 meter hoog, met bovenaan een kogelvanger waarin metalen vogels zijn bevestigd. Wie zo’n vogel eraf schiet, scoort een punt. Er zijn twee disciplines: vrijehand, waarbij het geweer los op de schouder moet rusten, en opgelegd, waarbij het wapen op een steun mag liggen.

Sinds 1997 nemen ook vrouwen deel aan het koningsschieten. Aanvankelijk streden zij om de titel van prinses, maar sinds 2002 is dit volwaardig veranderd in de titel van koningin. Een traditie die meegroeit met de tijd, zonder haar karakter te verliezen.

Meer dan alleen koningsschieten

Hoewel het koningsschieten hét hoogtepunt van het jaar is, organiseert het gilde nog veel meer. Zo is er in de wintermaanden de Harrie Bruijns winterkoningverschieting, genoemd naar de oud-dekenschrijver die deze traditie in het leven riep. Weer of geen weer, op vier zondagen schieten de leden hun rondes, waarbij uiteindelijk de winnaar het zilveren schild met het winterkoninkje ontvangt.

Daarnaast is er de 10-daagse verschieting, die het hele seizoen doorloopt, en de speciale masterverschieting voor leden van 65 jaar en ouder. Hiermee blijft het gilde voor al haar leden actief en sportief, ongeacht leeftijd of ervaring.

Voor belangstellenden zijn er bovendien gastverschietingen. Tijdens zo’n middag of avond krijgen bezoekers uitleg over de tradities, gevolgd door een schietwedstrijd onder begeleiding van ervaren gildeleden. Het is een bijzondere activiteit die regelmatig wordt geboekt voor familiedagen, verjaardagen of zelfs vrijgezellenfeesten.

Tot slot is er elk jaar de Antoniusmis, ter ere van patroonheilige Sint Antonius Abt. Tijdens deze viering leggen nieuwe leden hun belofte van trouw af, een ritueel dat de eeuwenoude verbondenheid van het gilde onderstreept.

Springlevend na 474 jaar

Het Kloveniersgilde Sint Antonius Abt laat zien dat historie en traditie ook vandaag de dag een belangrijke rol kunnen spelen in het dorpsleven. Met het koningsschieten als stralend middelpunt, maar ook met tal van andere activiteiten, blijft het gilde na bijna vijf eeuwen een bruisende vereniging waar saamhorigheid en plezier vooropstaan.

Met Cor Rombouts en Joyce Valk als nieuw koningspaar kan Terheijden zich opmaken voor een nieuw gildejaar vol traditie, gezelligheid en verbondenheid.