Soms krijgt een gebouw een nieuwe bestemming zonder zijn verleden te verliezen. Dat lijkt precies te gebeuren met de voormalige Johannes de Doperkerk aan het Plantsoen in Lage Zwaluwe. Waar vroeger mensen samenkwamen voor vieringen, bezinning en ontmoeting, klinkt nu muziek, worden bijzondere kunstwerken geëxposeerd en krijgen bezoekers de gelegenheid om op een andere manier na te denken en zich te verwonderen.
Door Kitty Lokate
Met Stichting Okmooy is hier een nieuw kunst- en cultuurinitiatief ontstaan. De stichting wil professionele hedendaagse kunst, muziek, film, toneel en lezingen naar deze bijzondere erfgoedlocatie brengen. De eerste tentoonstelling, Relics/Building Rituals, vormt daarvan een veelbelovend begin.
Een bijzondere eerste tentoonstelling
Op zaterdag 29 augustus werd de tentoonstelling officieel geopend. De titel Relics/Building Rituals vormde daarbij een mooie brug tussen het verleden en de nieuwe toekomst van het gebouw. Relieken en rituelen waren ooit onlosmakelijk verbonden met de kerk en krijgen nu vanuit de hedendaagse kunst een nieuwe betekenis.
Burgemeester Boy Scholtze sprak als eerste het talrijke publiek toe. Hij benadrukte hoe bijzonder het is om juist op deze plek samen te komen. Een kerk heeft immers niet alleen een fysieke functie als plaats waar mensen elkaar ontmoeten, maar biedt ook ruimte voor bezinning en het zoeken naar betekenis. Juist in een onzekere tijd kunnen waarden en rituelen mensen houvast bieden. De nieuwe bestemming van de kerk sluit daar verrassend mooi bij aan.
Ook tekstschrijver Paul Stekelenburg uit Breda stond stil bij de bijzondere betekenis van leegstaande kerken. Veel van deze gebouwen bepalen het straatbeeld en zijn met enorm veel inzet en vakmanschap gebouwd. Hij stelde de kunstenaars de vraag die je ook bij het bouwen van een kerk kunt stellen: waarom begin je aan iets waarvan je niet weet wat het uiteindelijk zal worden?
Het antwoord bleek opvallend eensluidend: het is een oerdrang. Iets begint met een idee, daarna wordt er hard gewerkt en misschien lukt het niet. Toch beginnen kunstenaars steeds opnieuw. Juist die gedrevenheid maakt kunst zo bijzonder.
Zeven kunstenaars, zeven werelden
De tentoonstelling brengt het werk van zeven kunstenaars samen. Bruno Ferro Xavier da Silva combineert intuïtieve muziek met tekenen en schilderen. Hij is lid van Kamp Horst, een kunstenaarscollectief, dat had gezorgd voor een aantal muurschilderingen. Lisanne Hoogerwerf maakt droomlandschappen waarin bezoekers ruimte krijgen om hun eigen herinneringen en gedachten een plek te geven.
Ivar Noordijk toont gezichten, maskers en gedaantes die verwijzen naar de verschillende rollen die mensen in het dagelijks leven aannemen. Iris Roskam liet zich inspireren door relikwieën en tradities van vóór het christendom. Mandy Struik werkt graag met geluid en ziet overal muziek in, waarmee zij werelden oproept waarin bezoekers als het ware kunnen verdwalen.
Susan Nash maakte een installatie waar bezoekers doorheen geleid worden en die gedurende de expositie zal veranderen. Jeanine Verloop zoekt juist de spanning op door tegenstrijdige materialen met elkaar te combineren. Haar werk kreeg een bijzondere plek boven het voormalige sanctuarium, waar het aan dunne draden zweeft.
Een plek voor ontmoeting en verbinding
Initiatiefnemer Jean-Michel van Braak werd tijdens de opening uitgebreid bedankt voor het samenbrengen van de kunstenaars. Hij heeft een duidelijke visie voor het kerkgebouw: een plek creëren waar gemeenschap en verbinding centraal staan en waar hij die verbinding ook daadwerkelijk met het publiek wil aangaan.
Naast tentoonstellingen wil hij hier in de toekomst ook film en muziek op hoog niveau presenteren. De eerste tentoonstelling laat alvast zien hoeveel mogelijkheden deze bijzondere plek biedt. De enthousiaste reacties van bezoekers spreken boekdelen. In het gastenboek stonden na afloop woorden als ‘prachtig’, ‘wat een werk hebben jullie verzet’ en ‘een aanwinst voor ons Lage Zwaluwe’.
De tentoonstelling Relics/Building Rituals is tot en met 25 oktober te bezoeken. De toegang is gratis. Van woensdag tot en met zondag zijn bezoekers van 10.30 tot 17.30 uur welkom aan het Plantsoen 4 in Lage Zwaluwe.
Een kerk die opnieuw mensen bij elkaar brengt, maar nu door kunst, muziek en cultuur. Het verleden blijft voelbaar, terwijl er tegelijkertijd iets nieuws ontstaat. Stichting Okmooy heeft daarmee een bijzondere plek gecreëerd waar verleden, heden en toekomst elkaar ontmoeten.