In Brabant zeggen we het graag zoals het is – liefst in onze eigen taal. Maar steeds minder mensen kennen de oude spreekwoorden en gezegdes. Zonde, want daarin zit een schat aan humor en wijsheid verstopt. In deze column haal ik om de paar weken spreekwoorden uit de vergetelheid. Mét uitleg, een beetje achtergrond… en altijd met een glimlach. Want in Brabant lachen we graag – ook om onszelf.

De eerste vrouw trouw je uit genegenheid, de tweede uit verlegenheid.

Een weduwe of weduwnaar moest tot 1957 (invoering AOW) vanwege financiële omstandigheden vaak hertrouwen. Zowel voor mannen, maar zeker voor vrouwen was dat noodzakelijk om niet in armoede terecht te komen.

Trouwen is efkes werm, net as in de boks pissen.

Trouwen is eventjes warm, net als in je broek plassen.

In het begin is het allemaal rozengeur en maneschijn, maar later komen er soms problemen.

Samenwonen voor het huwelijk was in het katholieke Brabant van vroeger een doodzonde. Maar nu een goede manier om een relatie uit te proberen.

En er was vroeger ook geen mediator of psycholoog. Alleen meneer pastoor, die als ongetrouwde man ook niet de beste raadgever was. En vaak ging het hem, in die tijd, vooral om veel kinderen. Als het echt niet meer ging, kwam er 'een scheiding van tafel en bed'.

Tussen licht en donker trouwen.

Moeten trouwen, in het geheim trouwen... omdat de vrouw zwanger is: een motje.

Vooral om schande te voorkomen, want sex voor het huwelijk was verboden.

Voor alle duidelijkheid: van anti-conceptie was nog geen sprake.

Begin 1900 was de gemiddelde trouwleeftijd: 26 jaar voor mannen en 24 jaar voor vrouwen.

De leeftijd waarop mensen in Nederland trouwden, daalde sterk na 1960. In 1970: 23 en 21 jaar. Jonger dan lange tijd gebruikelijk was, stapte men in het huwelijksbootje en kreeg kinderen. Koppels moesten nog tot in de jaren ‘70 toestemming vragen aan hun ouders. Bovendien mocht je vóór je 21e niet trouwen. Dit leverde soms interessante situaties op. In Schotland gold deze regel namelijk niet. Daar kon je vanaf je 16e zonder enige toestemming trouwen. Het gevolg: stelletjes vluchtten naar Schotland om daar te trouwen: vaak in Greta Green (net over de Schotse grens). Je kon daar in de aanwezigheid van twee Schotse getuigen getrouwd worden door elke willekeurige Schot. Nu trouwt men weer op veel latere leeftijd: in 2024 was dat 39 en 36 jaar.

Vroeg trouwen, vroeg rouwen.

Van overijlde daden heeft men vaak spijt.

Beslissingen voor de rest van je leven, daar moet je goed over nadenken. Over trouwen, het kopen van een huis of de keuze van een opleiding: 'moet je niet over één nacht ijs gaan'.

Ge kunt nou wel trouwen waant de kwaoj zèn er uit.

Je kunt nu wel trouwen, want de slechten zijn eruit.

Aanmoediging voor een wat oudere vrijgezel.

Of de slechte partners inderdaad niet meer beschikbaar waren, is maar de vraag.

Het spreekwoord zal eerder bedoeld zijn om de vrijgezel moed in te praten.

Wie met de dochter wil trouwen, moet met de moeder vrijen.

Vroeger betekende 'vrijen' niet wat het nu betekent (seks), maar het betekende: vleien.

Vleien betekent, dat je iemand (overdreven) complimenteert of naar de mond praat, vaak om iets gedaan te krijgen of iemands ijdelheid te strelen.

Natuurlijk heb je tegenwoordig de toestemming van de ouders niet meer nodig om te kunnen trouwen, maar het loopt wel allemaal wat gemakkelijker als de moeder van de bruid je leuk vindt.

De verhouding tussen schoondochter en schoonmoeder is vaak heel wat moeilijker.

Er zijn een paar redenen waarom een schoonmoeder jaloers kan zijn op haar nieuwe schoondochter. Denk bijvoorbeeld aan gevoelens van verlating en verlies, het gevoel dat haar zoon minder contact met haar heeft en tot slot kan ze zich geïntimideerd voelen door zijn nieuwe vrouw.

Aangetrouwd is mar aangeskete.

Aangetrouwd is maar aangescheten.

Aangetrouwde familie telt niet erg mee.

Omdat deze 'niet-echte' familie ons over het algemeen wat minder warm aan het hart gaat dan onze bloedverwanten (ze laten ons koud) wordt dit ook wel de koude kant of de koude tak genoemd.

De koude kant, bijvoorbeeld de partners van uw kinderen delen ook niet mee in de erfenis als u overlijdt.

Overigens is de, de blauwe kant, de koude kant van de waterkraan en de rode, de kleur van de liefde, de warme kant… Toeval?

Het trouwgeld nie meer werd zijn.

Te oud zijn om te trouwen.

Mannen zijn meestal iets ouder dan vrouwen als ze trouwen. Wijsheid komt met de jaren?

Tegenwoordig trouwt men later dan vroeger, maar stellen wonen voor het trouwen al vaak jaren samen. Het krijgen van kinderen is dan vaak de reden om te trouwen.

Mee trouwe en lijke gaot ‘t gelaeke strijke.

Met trouwen en begraven gaat het gelleke strijken.

Huwelijk en overlijden gaan met grote kosten gepaard.

Op dit moment kost een gemiddelde bruiloft tussen de 15.000 en 25.000 euro ( zonder de huwelijksreis).

Dus de volgende keer als u op een huwelijksreceptie aanwezig bent, maakt u niet het grapje:

'Trouwen is efkens werm, net als in de boks pissen'. U zult onmiddellijk verwijderd worden.

Hopelijk verstaat men geen Brabants.

Fer van Vuuren