Terheijden – Je ziet en hoort het niet elke dag, muziek van een theremin. Het lijkt wel ‘black magic’, een instrument bespelen zonder het aan te raken. Mystieke en meeslepende tonen zweefden zondagmiddag letterlijk vanuit het niets door Het Witte Kerkje en om het nog mooier te maken strooide het trio Jørgensen, Elbertse & Lapperre nostalgische tonen in het theaterzwerk.

Door Michiel Peeters

Thorwald Jørgensen toverde als een muziekgoochelaar spannende geluiden uit twee antennes, een staande en een gekronkelde liggende. Met zijn rechterhand regelde hij met subtiele bewegingen de toonhoogte. De linkerhand het volume. Beide expressieve handen weefden op een betoverende manier ‘sound of silence-klanken’ in het enerverende, fascinerende en magische concert voor de pauze. Die ruimteklanken van de theremin smolten voor de theepauze samen met de warme en unieke tonen van de handpam die werd bespeeld door de voormalige paukenist van het Nederlands Philharmonisch Orkest, Peter Elbertse.

Theremin en handpam

Jørgensen staat bekend in de muziekwereld als een toonkunstenaar op de klassieke theremin. Léon Theremin, een Russische wetenschapper, ontwierp het instrument in 1919,in de beginjaren van de Sovjet-Unie na veel experimenten met magnetisme, optica en hoogfrequentieschakelingen. Het geluid omschrijf je als kruising van een fluit, zingende zaag en piepende tonen. Je kunt er alles op spelen als je de techniek beheerst, klassiek, pop- en filmmuziek.

Bij binnenkomst in de theaterkerk dacht ik eerst dat we op een bbq-party uitkwamen, maar het instrument op het podium bleek een handpam te zijn. Twee zelfs. De handpam ziet eruit als een grote schaal-BBQ van Weber. Het metalen muziekinstrument is afgeleid van een steeldrum uit Trinidad en Tobago. Het bestaat uit twee met elkaar verbonden schalen die je met de handen, vingers, bespeelt. Het instrument kent meerdere toonvlakken met elk hun eigen toon of toonhoogte. Samen vormen ze een toonsoort.

De theremin vormt met de handpam een ideale begeleider van zweverige muziek waarbij je lekker weg kunt dommelen. Maar daar kreeg je bij Elbertse en Jørgensen geen kans voor.

Bij het eerste nummer van de middag, Improvisation hoorde ik de bekende tonen van Sound of Silence voorbij komen. En bij Distant shores, een compositie van Jørgensen, hoorde je de meeuwen krijsen op de ruisende golven van de zee. Fascinerende klanken op luidere momenten die gedurfd en energiek klinken, maar allemaal dragen ze spanning mee. De warme noten van de handpam zorgde voor een verzachtende helende werking op je ‘mind’ bij het verwerken van de ijle, magische klanken van de theremin. Het klonk als een bezwerend samenspel. Dat kwam betoverend tot zijn recht bij ‘Song of the caged bird’.

Nostalgie

Na de pauze vierde de nostalgie hoogtij. Twee sterrenduo’s uit de late vijftiger en de jaren zestig en zeventig balden zich samen in het nostalgische trio Jørgensen, Elbertse & Lapperre. Allemaal kwamen ze voorbij topklassiekers uit de tijd van de grijze golf die uitverkochte Het Witte Kerkje bevolkte. Hits van The Everly Brothers en Simon & Garfunkel. Wat te denken van: Wake up little Susie, All I have to do is dream en By-bye Love, Sound of Silence, Mrs. Robinson, Bridge over troubled water, Scarborough Fair en Sound of Silence, om er maar eens een paar te noemen. De grijze golf kleurde weer jeugd!

De Madese Lydie noemde het een feest van herkenning. “Al mijn jeugdherinneringen uit Arnhem kwamen voorbij, fantastisch. Jammer dat Koos er nou niet bij is. Hij zit nu op de schaatsbaan tijden te klokken.”

Een Zwaluwse, van wie de naam mij ontschoten is, genoot ook van het enthousiasme van de drie mannen. “Je kon zien dat ze met plezier muziek maakten en voor de pauze professioneel musiceerden.”

Het enkele pianotoontje dat ontsnapte uit de nostalgietrein, door het enthousiasme van de pianist, maakte het nostalgische uitje tot een feestje. Het trio zette met de klanken van weleer en de etherische klanken van voor de pauze een mooi middagje muziek neer in de theaterkerk van Terheijden. De uitverkochte zaal genoot!

Liefdesverzen

Ook zin in een middagje muziekgenieten met een kopje thee en speculaasje toe. Kom dan 15 maart luisteren naar het Ariosto Ensemble dat Liefdesverzen uit de 15e en 16e eeuw zingt. Het programma van madrigalen en motetten heet Rime d’Amore. Ook verliefd geworden, reserveer dan kaarten via e-mail: theeconcertenterheijden@gmail.com