Wie de laatste weken door de gemeente Drimmelen fietst of wandelt, ziet overal felgele bloemen langs de bermen. Het gaat vaak om het Sint-Jacobskruiskruid, een plant die volop in bloei staat. Op sociale media ontstond hierover de afgelopen tijd onrust. Er werd zelfs beweerd dat de gemeente deze plant bewust had ingezaaid in de bloemenranden. Dat blijkt echter niet te kloppen.
Door Kitty Lokate
Navraag bij de gemeente leert dat Sint-Jacobskruiskruid nooit onderdeel is geweest van de ingezaaide bloemenmengsels. De plant verspreidt zich juist heel gemakkelijk zelf en duikt daardoor op veel plaatsen op.
Mooie bloem met een gevaarlijke keerzijde
Hoewel Sint-Jacobskruiskruid er vrolijk uitziet met zijn heldergele bloemen, schuilt er een groot gevaar achter. De plant is namelijk zeer giftig voor paarden, runderen en andere zoogdieren. Ook voor mensen bevat de plant giftige stoffen, al ontstaat vergiftiging meestal pas na langdurige of grote blootstelling.
Het gevaar zit vooral in de zogenaamde sluipende werking. De giftige stoffen hopen zich langzaam op in de lever en veroorzaken onherstelbare schade. Er bestaat bovendien geen tegengif.
In de wei laten paarden en koeien de plant meestal staan vanwege de bittere smaak. Maar zodra het kruid wordt gemaaid en tussen hooi of kuilvoer terechtkomt, verdwijnt die bittere smaak terwijl het gif volledig werkzaam blijft. Juist daarom zijn veehouders extra alert op de aanwezigheid van de plant.
Niet alles wat geel bloeit is ingezaaid
De bloemenranden in de gemeente zijn onderdeel van het ecologisch bermbeheer. Door minder vaak te maaien krijgen wilde bloemen en kruiden de kans om te bloeien. Dat is belangrijk voor bijen, vlinders en andere insecten.
Dat betekent echter niet dat iedere plant die in zo'n berm groeit ook bewust is ingezaaid. Sint-Jacobskruiskruid is een inheemse plant die zich razendsnel verspreidt via duizenden pluizige zaadjes die door de wind worden meegenomen. Zo verschijnt de plant vanzelf op plekken waar de omstandigheden gunstig zijn.
Volgens de gemeente wordt bij het bermbeheer juist rekening gehouden met de aanwezigheid van ongewenste soorten zoals Sint-Jacobskruiskruid. Waar nodig worden planten gemaaid en afgevoerd, zonder dat dit ten koste gaat van de biodiversiteit.
Bermbeheer met oog voor natuur én veiligheid
De gemeente Drimmelen kiest al enkele jaren voor ecologisch bermbeheer. Dat betekent dat niet alle bermen meer als een strak gazon worden gemaaid. Door gefaseerd te maaien krijgen bloemen de kans uit te bloeien en kunnen insecten voldoende voedsel vinden.
Verkeersveiligheid blijft daarbij altijd voorop staan. Op kruisingen, langs fietspaden en andere plekken waar hoog gras of bloemen het zicht belemmeren, wordt vanzelfsprekend wel tijdig gemaaid.
Daarnaast probeert de gemeente hinderlijke en gevaarlijke plantensoorten zoveel mogelijk te beperken.
Samen de verspreiding tegengaan
Op verschillende plaatsen in de gemeente steken vrijwilligers de handen uit de mouwen. Zo lag er afgelopen week langs het schelpenpad tussen Terheijden en Wagenberg een grote hoop uitgerukt Sint-Jacobskruiskruid. In dat gebied wordt de plant al jarenlang actief verwijderd voordat zij zaad kan vormen.
Ook inwoners kunnen helpen. Wie slechts enkele planten tegenkomt, kan deze – met stevige handschoenen aan – voorzichtig met wortel en al uit de grond trekken. Dat kan het beste gebeuren voordat de plant zaad vormt. De planten horen vervolgens in de gft-container of bij het restafval en niet op de eigen composthoop, omdat de zaden daar kunnen overleven.
Gaat het om grotere hoeveelheden in een gemeentelijke berm, dan is zelf aan de slag gaan vaak niet nodig. Inwoners kunnen eenvoudig een melding doen bij de gemeente, waarna de buitendienst de situatie beoordeelt en waar nodig maatregelen neemt.
Zo herkent u de plant
Sint-Jacobskruiskruid is meestal tussen de 30 centimeter en een meter hoog. De plant heeft trossen met goudgele bloemen die lijken op kleine margrieten. De diep ingesneden bladeren geven de plant een wat rafelig uiterlijk.
De plant wordt nogal eens verward met boerenwormkruid. Dat is eenvoudig te onderscheiden: boerenwormkruid heeft platte, ronde gele knopjes zonder bloemblaadjes, terwijl Sint-Jacobskruiskruid juist de bekende gele straalbloemen heeft.
Meldingen welkom
De gemeente vraagt inwoners vooral alert te blijven. Wie een grote groeiplaats ziet in een berm of langs landbouwgrond, kan hiervan een melding maken via de website of de gemeentelijke meldingsapp. Op die manier kan worden voorkomen dat de plant zich nog verder verspreidt.
De boodschap is daarmee duidelijk: Sint-Jacobskruiskruid is een plant om serieus te nemen, maar het is nadrukkelijk niet door de gemeente ingezaaid. Door samen alert te blijven, kan de verspreiding worden beperkt, terwijl er tegelijkertijd ruimte blijft voor bloemrijke bermen die zo belangrijk zijn voor de natuur.