“Mijn naam is Heleen. Vandaag wil ik jullie een bijzonder verhaal vertellen. Een verhaal over mijn vader Frans Hoffmans. Hij was één van de liniecrossers in de Tweede Wereldoorlog. Hij heeft het overleefd, maar de crossings hadden hem veranderd. Vandaag herdenken we omdat mensen zoals mijn vader hun leven riskeerden voor onze vrijheid. Omdat ze lieten zien wat moed is en omdat wij willen zeggen: ‘we zijn jullie niet vergeten'.” Op vrijdag 7 november vond voor de veertiende keer de adoptieoverdracht van het liniecrossersmonument plaats waarbij groep 8 van basisschool De Grienden de crosserstas overdraagt aan groep 7 en met die handeling symbolisch de geschiedenis van de liniecrossers doorgeeft.

Door Marie-José Mol

Vorig jaar was vanwege de 80e herdenking van de bevrijding groot uitgepakt door Stichting Verzetsgroep de Liniecrossers en hield Ray Klaassens een toespraak tijdens de adoptieoverdracht. Dit jaar heeft de organisatie de herdenking bewust klein gehouden, een ceremonie voor de kinderen. Geen spreker namens de gemeente, geen vooraanstaand politicus, maar wel een bijzondere gastspreker die indruk maakte met haar toespraak. Heleen Hoffmans, dochter van liniecrosser Frans Hoffmans, was samen met haar broer naar Lage Zwaluwe gekomen om haar vader te eren en om te zorgen dat het verhaal van de liniecrossers wordt doorverteld aan jongere generaties.

Met gevaar voor eigen leven doorkruisten ze de onherbergzame Biesbosch

De liniecrossers zijn van groot belang geweest voor de bevrijding van Nederland. Nadat Zuid-Nederland bevrijd was, vormden de grote rivieren een natuurlijke frontlinie tussen het bevrijde zuiden en de rest van Nederland dat nog bezet werd door de Duitsers. Door het hevige verzet van de bezetters was het niet mogelijk om de rivieren over te steken. De Biesbosch was echter een gebied dat de bezetters angst aanjoeg en waar ze liever niet kwamen vanwege het grote getijdeverschil, de ondoordringbare begroeiing en de wirwar van smalle kreken. Bovendien was het er ’s nachts koud, stil en pikdonker. De Biesbosch werd het domein van de liniecrossers. Met gevaar voor eigen leven maakten ze ’s nachts in kano’s crossings om medicijnen, documenten, wapens en personen over te brengen. Er zijn 374 crossings uitgevoerd op twee routes: Werkendam - Drimmelen en Lage-Zwaluwe - Sliedrecht.

Jullie kunnen het verhaal doorvertellen

Klokslag half elf ging de herdenkingsceremonie van start. Achter trommelaar Boudewijn Barendse liepen de leerlingen van groep 7 en 8 van basisschool De Grienden via het wandelpad naar het beeld van de liniecrosser. Cock Hoevenaar (Stichting Verzetsgroep de Liniecrossers) heette alle aanwezigen van harte welkom. Nadat hij benadrukte hoe fijn het is dat het verhaal van de liniecrossers elk jaar kan worden verteld, herinnerd en doorgegeven, gaf hij het woord aan Heleen Hoffmans. Ze richtte zich in haar toespraak tot de leerlingen en had het taalgebruik dan ook aangepast aan het niveau van de kinderen. “Mijn vader heeft achttien keer de Biesbosch overgestoken. Hij wist vaak niet eens wie er bij hem in de boot zat. Hij kreeg een plek en tijd door en dan kwam er iemand die hij moest overbrengen. Mijn vader heeft het overleefd, maar de crossings hebben hem veranderd. Soms keek hij naar het water en werd hij stil. Alsof hij weer in dat bootje was. Over de oorlog praten deed hij niet. Misschien denk je: ‘Wat heb ik te maken met de mensen uit de oorlog?’ Maar eigenlijk zijn jullie allemaal een stukje van die geschiedenis. Jullie zijn kinderen van mensen die weer kinderen zijn van mensen die de oorlog hebben meegemaakt. Elke generatie leert iets nieuws van de vorige. Jullie dragen de herinnering mee zodat die nooit verdwijnt. Jullie kunnen het verhaal doorvertellen en dan blijft het leven van de verzetsstrijders bestaan. Door te herdenken leren we ook dat vrijheid niet vanzelf komt. En dat wij ook, groot of klein, kunnen bijdragen aan een betere wereld.”

De overdracht van de crosserstas

Fleur en Quinten uit groep 8 hadden vervolgens de eer om de crosserstas te overhandigen aan Raf en Isabelle uit groep 7 en met die handeling werd de geschiedenis van de liniecrossers symbolisch doorgegeven. Dit moment werd traditiegetrouw gevolgd door een woord van meneer Gert. “Onze school neemt niet alleen deel aan de adoptieoverdracht om de geschiedenis van de liniecrossers levend te houden, maar ook om de kinderen een boodschap mee te geven. Het werk van de liniecrosses berust op inzet, motivatie, doorzettingsvermogen en samenwerken. Met deze waarden kun je problemen oplossen en dat willen we de kinderen ook meegeven.”

Krans- en bloemlegging

Gertjan Fens (Stichting Verzetsgroep de Liniecrossers) kondigde vervolgens de kranslegging aan.

Samen met Senn en Sacha legde Heleen Hoffmans een krans bij het monument. Meneer Gert en juf Patricia legden een krans bij het beeld van de liniecrosser. Daarna legden de kinderen een door Zoë en Ezalon uitgereikte witte bloem neer bij het monument of bij het beeld. Ook het publiek mocht een bloem neerleggen. Sommigen bleven even met het gezicht naar het monument stilstaan. Widad, Elena en Bram hadden vervolgens de eer om de gedichten voor te lezen, waarna Harry van Avendonk The Last Post ten gehore bracht. Twee indrukwekkende minuten stilte volgden. De leerlingen zongen uitbundig mee met het Wilhelmus dat daarna door shantykoor De Noorderklippers werd gezongen.

De ceremonie eindigde met een verrassing voor meneer Gert die dit jaar voor de laatste keer bij de adoptieoverdracht aanwezig was: “Jullie krijgen mij niet snel stil, maar nu is het gelukt,” zei hij enigszins aangedaan nadat hij de attentie van Stichting Verzetsgroep de Liniecrossers ontving. In eetcafé ’t Roer Om was er nog een informeel samenzijn.