Hooge Zwaluwe – ‘Vrijheid vertelt: opmaat naar 80 jaar vrijheid’, het jaarthema van het Nationaal Comité 4 en 5 mei, was zoals op zoveel locaties ook de rode draad voor de Dodenherdenking in Hooge Zwaluwe. Dit thema kwam zowel in de herdenkingsbijeenkomst als bij de kranslegging terug. Bij het monument aan de haven in Hooge Zwaluwe was het om klokslag 20.00 uur dan ook twee indrukwekkende minuten stil. Alleen regendruppels kletterden naar beneden.

Door Marie-José Mol

Ook dit jaar was Stichting ’Bevrijding Hooge Zwaluwe en Helkant’ onder de ziedende leiding van voorzitter Hein Winkelaar erin geslaagd een memorabel programma neer te zetten. De herdenking startte met een bijeenkomst in de protestante kerk. Terwijl de nieuwe organist Engbert Tienkamp die het stokje heeft overgenomen van Gerrit Vos, het gebouw vulde met orgelklanken, stroomde de kerk vol met belangstellenden en genodigden. Dit jaar waren niet alleen de twee Zwaluwse veteranen Herman de Beer en Johan van Strien aanwezig, maar ook veteraan Wyb Verhoek. In zijn welkomstwoord stond Hein Winkelaar stil bij het overlijden van Frans Bijl. Hij was actief lid van de Stichting Bevrijding Hooge Zwaluwe en Helkant en hij was nauw betrokken bij Koninklijk Erkende Fanfare Concordia.

Het instrument theremin

Thorwald Jørgensen bracht op zijn instrument theremin het lied ‘Distant Shores’ ten gehore. Met zijn handen bewoog hij in de lucht, zonder fysiek contact te maken met het instrument. “Het spelen van dit instrument staat symbool voor de herdenking van 4 mei. Die herdenking brengt mensen samen zonder de fysieke aanwezigheid van degenen die herdacht worden,” aldus Winkelaar in de aankondiging van het spel van Thorwald Jørgensen. De aanwezigen luisterden geboeid en lieten de muzikale klanken op zich inwerken. Sommigen keken omhoog, anderen hielden hun hoofden naar beneden gericht. Later tijdens de herdenkingsbijeenkomst bracht Jørgensen nog het lied ‘Afterlife’ ten gehore. Koninklijke Erkende Fanfare Concordia speelde onder leiding van Erik Rozendom de liederen ‘One life’, ‘Melting the Ice’ en ’Ammerland’.

De Westerbork Serenade

Het thema ‘vrijheid vertelt’ kwam tot uiting in het gedicht ’Vrijheid?’ dat Dian Quirijns voorlas. De originele filmopname die werd vertoond van de Westerbork Serenade, een lied geschreven en opgevoerd in Kamp Westerbork tijdens de Tweede Wereldoorlog, maakte op iedereen indruk. De Joodse artiesten Johnny en Jones werden samen met hun echtgenoten opgepakt en naar Westerbork gebracht waar ze tewerk werden gesteld als slopers van neergestorte oorlogsvoertuigen. Bij een vliegmontage in Weesp hebben ze van de gelegenheid gebruik gemaakt om in Amsterdam zes liedjes op te nemen, waaronder de Westerbork Serenade. Het lied toont de kracht van kunst als een lichtpunt in duistere tijden. Johnny en Jones overleden in de laatste oorlogsdagen van 1945 in Bergen-Belsen.

Twee minuten indrukwekkend stil

Achter Koninklijke Erkende Fanfare Concordia liepen de aanwezigen vervolgens in stilte naar het monument aan de haven waar zowel de Nederlandse als de Poolse vlag halfstok hingen. Het Signaal Taptoe Infanterie luidde de twee minuten stilte in. Alleen regendruppels kletterden naar beneden. Traditiegetrouw werd voorafgaand aan Het Wilhelmus het Poolse volkslied gespeeld om ook de omgekomen Poolse bevrijders te herdenken.

Het gaat om het verhaal dat ons verbindt

Na enkele warme woorden van Hein Winkelaar, werden de winnende gedichten van twee leerlingen uit groep 7 en 8 van basisschool De Schittering voorgelezen. Vervolgens was het woord aan wethouder Harry Bakker. In zijn toespraak bedankte hij de organisatie voor de mooie herdenking in de kerk. Hij stond stil bij de ontstaansgeschiedenis van Dodenherdenking en las een stuk voor van de jaarthema-tekst van Peter Romijn: ’...en in die lokale herdenkingen gaat het om het verhaal dat ons verbindt en wat wordt doorgegeven...’ Om deze tekstregels kracht bij te zetten, refereerde hij naar enkele persoonlijke ervaringen. Hij besloot zijn toespraak met de woorden: “We blijven herdenken en morgen gaan we de vrijheid vieren. Het is belangrijk dat we de vrijheid beleven, waarderen en doorgeven.”

Kranslegging

Als eerste legden wethouder Harry Bakker en Hein Winkelaar een krans bij het monument. Vervolgens was het de beurt aan Stichting ’Bevrijding Hooge Zwaluwe en Helkant’. Nadat de drie veteranen zorgvuldig een krans hadden neergelegd, volgden de leerlingen van de Schittering. Tenslotte werden alle aanwezigen uitgenodigd om een bloem bij het monument te leggen.

Achter fanfare Concordia liep iedereen naar ontmoetingscentrum de Zonzeel waar de herdenkingsbijeenkomst gezamenlijk met een kop koffie werd afgesloten.