De mededeling tijdens de Algemene Informatieavond van de Vijf Heiligen Parochie op woensdag 20 mei jl. en de hoorzitting op 16 juni jl. dat de H. Antonius Abtkerk op termijn wordt herbestemd en dan voor een groot deel de kerkelijke functie verliest, sloeg misschien niet in als een donderslag bij heldere hemel. Onze kerkelijke betrokkenheid wordt al jarenlang veel minder, het aantal priesters en religieuzen daalt, de inkomsten van een parochie lopen terug en het aantal vrijwilligers in een parochie wordt minder.

In het beleidsstuk ‘Van U is de tijd’ uit 2010 van onze Vijf Heiligen Parochie wordt vermeld ‘de crisis voltrekt zich in heel de kerk en dus ook in onze parochie’ en twee jaar later schreef de notulant in het verslag van een parochiebestuursvergadering ‘Er komt nog maar een kleine groep mensen bij elkaar in veel te grote gebouwen’.

Binnen de Vijf Heiligen Parochie had toen de H. Blasiuskerk al een herbestemming gekregen, de tijd van ‘elke parochie een eigen pastoor’ was toen al voorbij en de parochie van de H. Antonius Abt was in 2004 opgegaan in de Vijf Heiligen Parochie.

Zo’n fusieproces ging zeker niet van harte, loslaten van het oude en vertrouwde valt niet mee.

Hoewel we dus niet zo kerks meer zijn, gaf het bericht van de geplande herbestemming op termijn van onze Antonius Abtkerk wel reacties zoals: jammer, het houdt me toch wel bezig, als de kerk nu maar geen bouwval wordt, wat gebeurt er nu met onze koren en het kerkhof, wat gebeurt er met het schilderij van Petrus van Schendel, dat deze toch aan het dorp geschonken heeft, waar leggen de nieuwe leden van het gilde straks de eed van trouw af, houden we nog een kleine gebedsruimte of kapel over om een kaarsje aan te steken, kunnen we nog in het gebouw als het op termijn in andere handen komt, et cetera.

Vragen waarop misschien niet meteen al een antwoord te geven was, maar herbestemming van een kerk is een proces waarvoor een biedboek wordt opgesteld waarin de voorwaarden voor een nieuwe invulling van het gebouw worden vastgelegd om zo te borgen dat toekomstige plannen gepaard gaan met zorg en respect voor het gebouw en zijn geschiedenis. Een biedboek waarvoor ieder van ons input kan aanleveren.

Het is niet niks, onze kerk heeft wat zijn geschiedenis betreft al een dik boek opgeleverd.

Het begon immers al in het jaar 1400 toen de bewoners van Ter Heide, Schimmer, Hartel en Wagenberg ( totaal 500 inwoners) toestemming kregen om een eigen kerk te bouwen. Rond 1550 zou het kerkgebouw, in de kern Ter Heijde, er in zijn huidige vorm staan, een gotische kruiskerk, waarvan er in ons bisdom maar enkele te vinden zijn. Een bijzondere kerk en dat is ie.

Een gebouw dat oorlogen, stormen en branden te boven kwam, een Godshuis dat ooit ook diende als hospitaal, paardenstal, school, gemeentekantoor en stemlokaal. Een rijksmonument, mede tot stand gekomen dankzij de inkomsten uit de turf- en zoutwinning, schenkingen van parochianen en pastoors, een kerk met een geloofsgemeenschap waarin het wemelde van werkgroepen, koren en activiteiten, tijden dat de kerk heel vaak bomvol was.

Het is allemaal minder geworden en financieel kan Bruin het niet meer trekken, ondanks de financiële bijdrage vanuit het dorp, de inzet van de werkgroep Kerkbalans, het parochiekantoor, de werkgroep onderhoud kerk (WOK) en de in 2013 gestarte Stichting Behoud de Antonius Abt (SBAAT).

Deze stichting organiseert tot op de dag van vandaag allerhande activiteiten om financiën te genereren voor het onderhoud van de kerk en met succes, want mede door deze activiteiten kon samen met de parochie de toren gerestaureerd worden. In 2018 kwam er een wand in de kerk met aan de ene kant ‘een kerkruimte naar deze tijd’ en aan de andere kant ‘zaal de Abt’.

De wand was ook een staaltje van samenwerking van parochie en stichting, waarbij vrijwilligers vele uren in de weer waren met plakken en lakken, vrijwilligers waren ook actief bij de inrichting van de kleinere kerkruimte.

Door de activiteiten die Stichting Behoud Antonius Abt organiseert komen er ook meer mensen binnen de muren van het gebouw en heeft het gebouw een plekje gevonden in het hart van veel mensen.

Ondanks de financiële support van de stichting is de parochie niet in staat het kerkgebouw financieel in stand te houden, vandaar het aangekondigde traject van herbestemming.

Zolang dit traject loopt, hetgeen wel enkele jaren kan duren, gaan de vieringen en activiteiten in de kerk gewoon door, maar wel met de kanttekening erbij dat we over de nodige pastorale krachten dienen te beschikken en dat het aantal kerkbezoekers niet al te veel terugloopt.

Elk boek heeft een laatste bladzijde, ook een dik boek, hiermee ben ik begonnen.

De geschiedenis van onze Antonius Abtkerk vormt zeker al een dik boek, maar schrijven we met de geplande herbestemming ook een laatste bladzijde? Daar zijn we met dit kerkgebouw zeker niet aan toe, een parel binnen Terheijden met de toren als een ijkpunt in het landschap dat aangeeft dat we weer thuis zijn, als we van elders komen. Het gebouw verdient gewoon een herbestemming met zorg en respect voor het gebouw en zijn geschiedenis.

Wij staan open voor suggesties wat betreft de herbestemming bij het samenstellen van het biedboek.

Uw input hiervoor kunt u kwijt bij info@naardekerk.nl en info@behouddeantoniusabt.nl.

Pierre Gruca, secretaris parochiebestuur Vijf Heiligen Parochie