Terheijden maakt zich op voor een nieuwe fase in de geschiedenis van de Antonius Abtkerk. Tijdens een drukbezochte hoorzitting in zaal De Abt kregen inwoners uitleg over de voorgenomen herbestemming van het markante kerkgebouw. Tegelijkertijd was er volop ruimte voor vragen, zorgen en ideeën uit het dorp.

Door Kitty Lokate

De bijeenkomst werd georganiseerd door de Vijf Heiligen Parochie, die eerder bekendmaakte dat de Antonius Abtkerk in de toekomst een andere bestemming zal krijgen. Voor veel inwoners kwam dat nieuws hard aan. De kerk is immers al generaties lang een herkenbaar middelpunt van Terheijden en speelt een belangrijke rol in het dorpsleven. De grote opkomst tijdens de bijeenkomst liet zien hoe betrokken de inwoners zich voelen bij de toekomst van het gebouw.

Financiële werkelijkheid

Demissionair voorzitter José Mureau van het parochiebestuur gaf een toelichting op de redenen achter het besluit. Zij legde uit dat de stijgende onderhoudskosten, de teruglopende inkomsten en het afnemende aantal kerkbezoekers, bestuursleden en pastorale medewerkers niet langer met elkaar in balans zijn. Daardoor wordt het onmogelijk om het gebouw als kerk in stand te houden. Met behulp van een financieel overzicht maakte zij duidelijk dat voortzetting van de huidige situatie op termijn niet haalbaar is.

Pastor Jochem van Velthoven plaatste de ontwikkelingen in een breder perspectief. Volgens hem bevindt de katholieke kerk zich in een overgangsfase. Daarbij verschuift de aandacht van het onderhouden van gebouwen naar het uitdragen van de geloofsboodschap. Hij benadrukte dat de kerk uiteindelijk bestaat uit mensen en niet uit stenen. Tegelijkertijd sprak hij zijn vertrouwen uit in de toekomst van de geloofsgemeenschap.

Geen onverwachte ontwikkeling

Pierre Gruca, lid van het parochiebestuur, wees erop dat de huidige situatie al jarenlang zichtbaar was. Al in 2010 werd door pastor Ad van Kuijk gewaarschuwd voor de uitdagingen waarmee veel kerken te maken kregen. Minder bezoekers, grotere parochies door fusies en hoge onderhoudskosten zorgen ervoor dat steeds meer kerkgebouwen hun oorspronkelijke functie verliezen. Volgens Pierre is de vraag daarom niet óf er iets verandert, maar hoe die verandering vorm krijgt. Aan elk boek komt een einde, ook aan een dik boek, maar zijn we nu toe aan de laatste bladzijde?

Veel inwoners vragen zich af wat er straks gebeurt met het kerkgebouw, de kunstwerken, het kerkhof, het koor en andere onderdelen die verbonden zijn met de Antonius Abt. Die zorgen kwamen tijdens de avond nadrukkelijk naar voren.

Samen werken aan een biedboek

Een belangrijk onderdeel van de bijeenkomst was de uitleg over het zogenoemde biedboek. Adviseur Wim van den Bergh lichtte toe dat hierin de voorwaarden en wensen voor toekomstige geïnteresseerden worden vastgelegd. Inwoners, verenigingen en andere betrokkenen worden nadrukkelijk uitgenodigd om hierover mee te denken.

Opvallend was zijn boodschap dat niet uitsluitend naar de hoogste financiële opbrengst wordt gekeken. Een toekomstige maatschappelijke functie van het gebouw kan volgens het parochiebestuur zwaarder wegen dan het bedrag dat een koper biedt. Zolang er nog geen nieuwe eigenaar is gevonden, blijven de kerkdiensten en activiteiten in zaal De Abt doorgaan.

Vragen over Mariakapel en Wagenberg

Tijdens het tweede deel van de avond kregen bezoekers uitgebreid gelegenheid om vragen te stellen. Daar werd volop gebruik van gemaakt. Vooral de aankoop van de Mariakapel in Made en het besluit om deze kapel voortaan als centrale kerk van de parochie te gebruiken, leidde tot veel discussie. Ook het voornemen om voor de Gummaruskerk in Wagenberg een nieuwe bestemming te zoeken, riep vragen op.

Volgens het parochiebestuur is de keuze voor de Mariakapel vooral praktisch. Het gebouw is de komende jaren vrijwel onderhoudsvrij, beter te verwarmen en voldoende groot voor het huidige aantal kerkgangers.

Behoud van het karakter

Een belangrijke rol is weggelegd voor de Stichting Behoud de Antonius Abt. Deze stichting werd dertien jaar geleden opgericht en zet zich sindsdien in voor het behoud van het kerkgebouw. De vrijwilligers organiseerden in de afgelopen jaren tal van activiteiten in zaal De Abt en willen voorkomen dat het gebouw ooit wordt gesloopt.

De stichting wil actief bijdragen aan het biedboek en pleit ervoor dat het karakter van de Antonius Abt behouden blijft. Daarbij wordt gedacht aan het behoud van de glas-in-loodramen, de toren, het uurwerk en de klokken. Ook vindt de stichting het belangrijk dat het gebouw, of een deel daarvan, toegankelijk blijft voor de gemeenschap zodat de verbondenheid met Terheijden behouden blijft. Het parochiebestuur sprak tijdens de bijeenkomst zijn waardering uit voor de constructieve samenwerking met de stichting.

Ideeën blijven welkom

Hoewel het besluit om de kerk uiteindelijk af te stoten voor veel inwoners emotioneel is, werd tijdens de bijeenkomst duidelijk dat het proces nog jaren kan duren. In die periode kunnen inwoners hun ideeën, wensen en zorgen blijven delen. Juist nu bestaat de mogelijkheid om invloed uit te oefenen op de voorwaarden die straks worden gesteld aan een nieuwe eigenaar.

Voor velen voelde de avond als het omslaan van een belangrijke bladzijde in de geschiedenis van de Antonius Abt. Maar zoals meerdere sprekers benadrukten: het verhaal van de kerk is daarmee nog niet afgelopen. De komende jaren zal blijken hoe een nieuw hoofdstuk eruit gaat zien, met als gezamenlijke wens dat de Antonius Abt ook in de toekomst een herkenbare plek blijft in het hart van Terheijden.