De toekomst van de Gummaruskerk houdt de inwoners van Wagenberg zichtbaar bezig. Dat bleek dinsdagavond 30 juni tijdens de drukbezochte hoorzitting over de herbestemming van de kerk. Hoewel veel aanwezigen het besluit van de Vijf Heiligen Parochie om het kerkgebouw uiteindelijk af te stoten met pijn in het hart accepteren, overheerste de wens om het karakteristieke gebouw voor het dorp te behouden. De avond stond dan ook vooral in het teken van luisteren, informeren en meedenken over een nieuwe toekomst voor een gebouw dat al meer dan een eeuw het gezicht van Wagenberg bepaalt.

Door Kitty Lokate

Pastoor Van Brunswijk opende de bijeenkomst met een gebed. Vervolgens gaf Stan van Ommen namens het bisdom een toelichting op de visie van de katholieke kerk op de toekomst. Daarbij stond de overgang van een traditionele onderhoudskerk naar een missionaire kerk centraal. Niet langer draait het uitsluitend om het in stand houden van gebouwen, maar vooral om het levend houden van het geloof. Aan de hand van drie symbolische sleutels lichtte hij toe hoe evangelisatie, persoonlijk leiderschap en de inspiratie van de Heilige Geest samen de toekomst van de kerk moeten vormen.

Financiële werkelijkheid

Daarna schetste José Mureau, demissionair voorzitter van het parochiebestuur, de financiële situatie van de Vijf Heiligen Parochie. Uit de jaarcijfers blijkt dat de onderhoudskosten van de kerkgebouwen en het pastorale team al langere tijd hoger zijn dan de inkomsten. Daarom is besloten de Maria Magdalena Kapel in Made als hoofdkerk te behouden en voor de kerken van Wagenberg en Terheijden een nieuwe bestemming te zoeken.

Volgens het parochiebestuur is dit geen gemakkelijke keuze geweest, maar wel een noodzakelijke. Het bestuur bestaat inmiddels nog uit slechts twee personen, terwijl de pastorale zorg inmiddels in samenwerking met meerdere parochies wordt georganiseerd.

Meer dan een kerkgebouw

Een van de meest gewaardeerde bijdragen kwam van Addy Janssens namens de Stichting Behoud Gummaruskerk Wagenberg (SBGW). Hij schetste hoe de stichting zich sinds 2007 heeft ingezet voor het behoud van het monumentale gebouw. Dankzij de inzet van talloze vrijwilligers en de steun van de Wagenbergse bevolking kon de kerk tussen 2007 en 2011 ingrijpend worden gerestaureerd.

Daarnaast heeft de stichting de afgelopen jaren tal van culturele activiteiten georganiseerd, zoals concerten, tentoonstellingen en bijeenkomsten. Daarmee groeide de kerk uit tot veel meer dan alleen een plaats voor religieuze vieringen.

Zijn verhaal maakte zichtbaar hoe diep de Gummaruskerk in de Wagenbergse samenleving is geworteld. De kerk is niet alleen een rijksmonument, maar ook een herkenningspunt dat in logo's van plaatselijke verenigingen terugkomt en voor veel inwoners onlosmakelijk verbonden is met de geschiedenis van het dorp. Het langdurige en warme applaus dat volgde, onderstreepte hoe sterk die gevoelens leven.

Biedboek moet richting geven

Evenals eerder bij de hoorzitting over de Antonius Abtkerk in Terheijden gaf adviseur Wim van den Bergh uitleg over het zogenoemde biedboek. Hierin worden de voorwaarden vastgelegd waaraan toekomstige plannen voor het gebouw moeten voldoen.

Inwoners, verenigingen en andere betrokkenen worden nadrukkelijk uitgenodigd om hun ideeën en wensen aan te leveren. Volgens Van den Bergh kijkt de parochie daarbij niet uitsluitend naar het hoogste bod. Een maatschappelijke of sociale bestemming kan uiteindelijk belangrijker zijn dan de financiële opbrengst.

Juist in Wagenberg, waar eerder een uitgebreide dorpsvisie is opgesteld, ziet men daarvoor goede aanknopingspunten. Zolang er nog geen nieuwe eigenaar is gevonden, blijven de kerkdiensten gewoon doorgaan.

Veel vragen uit de zaal

Na de pauze kregen bezoekers volop gelegenheid vragen te stellen. Daarbij bleek dat de meeste zorgen niet zozeer gingen over de geloofsgemeenschap, maar vooral over het behoud van het kerkgebouw zelf.

Er werd gevraagd wie precies eigenaar van de kerk is, wat er gebeurt met de kerkelijke kunstschatten en inventaris, welke gevolgen de status van rijksmonument heeft en of ook de omliggende gronden en het kerkhof onderdeel van een eventuele verkoop zijn. Op al deze vragen werd uitvoerig antwoord gegeven.

De bijeenkomst verliep in een open en respectvolle sfeer. Hoewel veel aanwezigen teleurgesteld zijn dat de parochie afscheid moet nemen van het gebouw, was er ook begrip voor de financiële werkelijkheid waarmee het bestuur wordt geconfronteerd.

Samen werken aan de toekomst

De belangrijkste boodschap van de avond was misschien wel dat de toekomst van de Gummaruskerk niet achter gesloten deuren wordt bepaald. Juist nu worden inwoners uitgenodigd om mee te denken over een nieuwe bestemming die recht doet aan de geschiedenis én aan de betekenis van het gebouw voor Wagenberg. Huub van Mechelen, voorzitter van SBGW heeft op deze avond duidelijk aangegeven dat de stichting de handschoen oppakt om het proces samen met de VHP tot een goed einde te brengen. Ideeën en wensen kunnen worden gemaild naar de e-mailadressen: info@naardekerk.nl (Parochiebestuur) en info@gumarus-wagenberg.nl (Stichting Behoud Gummaruskerk Wagenberg).

Daarmee begint een traject dat waarschijnlijk nog enkele jaren zal duren. De wens die tijdens de hoorzitting duidelijk naar voren kwam, is dat de Gummaruskerk ook in de toekomst een centrale plaats blijft innemen in het dorp. Niet alleen als monument, maar vooral als ontmoetingsplek waar nieuwe generaties zich, net als hun voorgangers, thuis kunnen voelen.